วิธีคำนวณน้ำหนักเหล็ก พร้อมสูตรและตาราง

อยากรู้ว่าเหล็กที่จะสั่งหนักเท่าไหร่ เรามีวิธีคิดง่ายๆ มาแนะนำ เหล็กซื้อขายกันเป็นกิโล ค่าขนส่งก็คิดตามน้ำหนัก รถบรรทุกก็มีพิกัด เพราะฉะนั้นก่อนสั่งงานทุกครั้งควรรู้คร่าวๆ ว่าของที่สั่งหนักเท่าไหร่ น้ำหนักเหล็กคิดเองได้ไม่ยาก โดยใช้เลข 7.85 เป็นตัวตั้ง

เลข 7.85 คืออะไร

คือความหนาแน่นของเหล็ก 7.85 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร หรือถ้าคิดแบบช่าง เหล็กแผ่นหนา 1 มิล ขนาด 1 ตารางเมตร หนัก 7.85 กิโล ค่านี้เป็นค่าที่มาตรฐาน JIS ใช้คำนวณน้ำหนักเหล็กแผ่น และ มอก. เหล็กเส้นก็ใช้ค่าเดียวกัน

เหล็กแผ่น

สูตรคือ ความหนาเป็นมิล คูณ กว้างเป็นเมตร คูณ ยาวเป็นเมตร คูณ 7.85

ลองคิดดู แผ่นหนา 6 มิล กว้าง 1.5 เมตร ยาว 3 เมตร

6 x 1.5 x 3 x 7.85 = 211.95 กิโล

ถ้าใช้แผ่นขนาดมาตรฐาน มีทางลัดที่ง่ายกว่านั้น เอาความหนาคูณตัวเลขประจำขนาดแผ่นได้เลย

เช่นแผ่น 4 x 8 ฟุต หนา 3 มิล ก็คือ 3 x 23.33 ได้ประมาณ 70 กิโล

ตารางน้ำหนักเหล็กแผ่นตามทฤษฎี

หน่วยเป็นกิโลกรัมต่อแผ่น

เหล็กเส้นกลมและเพลา

สูตรคือ เส้นผ่านศูนย์กลางเป็นมิล ยกกำลังสอง คูณ 0.00617 ได้น้ำหนักเป็นกิโลต่อเมตร

เลข 0.00617 ไม่ได้มาจากไหนไกล ก็คือพื้นที่วงกลมคูณ 7.85 นั่นเอง บางคนจำเป็นสูตรเอาเส้นผ่านศูนย์กลางยกกำลังสองแล้วหารด้วย 162 ได้ผลใกล้เคียงกัน

เหล็กข้ออ้อย 12 มิล ยาว 10 เมตร จึงหนักราว 8.88 กิโลต่อเส้น

ท่อกลม

สูตรตาม มอก. 107 คือ เส้นผ่านศูนย์กลางนอกลบความหนา แล้วคูณความหนา แล้วคูณ 0.02466 ได้กิโลต่อเมตร

ท่อเส้นผ่านศูนย์กลางนอก 48.6 มิล หนา 3.2 มิล

(48.6 - 3.2) x 3.2 x 0.02466 = 3.58 กิโลต่อเมตร ท่อยาว 6 เมตรก็ราว 21.5 กิโล

เหล็กแบนและสี่เหลี่ยมตัน

• เหล็กแบน กว้างคูณหนาเป็นมิล แล้วคูณ 0.00785 เช่นเหล็กแบน 50 x 6 มิล หนัก 2.36 กิโลต่อเมตร
• สี่เหลี่ยมตัน ด้านยกกำลังสองแล้วคูณ 0.00785 เช่น 25 มิล หนัก 4.91 กิโลต่อเมตร

เหล็กกล่อง เหล็กฉาก เหล็กรูปพรรณ

กลุ่มนี้มุมมีรัศมีโค้ง ถ้าคิดแบบมุมเหลี่ยมจะได้แค่ค่าประมาณ

• เหล็กกล่อง ใช้สูตรตาม มอก. 107 คือ 0.0157 คูณความหนา คูณผลของกว้างบวกสูงลบ 3.287 เท่าของความหนา เช่นกล่อง 50 x 50 หนา 2.3 มิล หนัก 3.34 กิโลต่อเมตร ถ้าคิดแบบมุมเหลี่ยมจะได้ค่าสูงกว่าจริงราว 2 ถึง 5 เปอร์เซ็นต์ ยิ่งผนังหนาเมื่อเทียบกับขนาดกล่อง ยิ่งต่างมาก
• เหล็กฉาก เอาขาสองข้างบวกกัน ลบความหนา แล้วคูณความหนา คูณ 0.00785 ได้ค่าประมาณที่ต่างจากตารางมาตรฐานไม่เกินราว 2 เปอร์เซ็นต์ และมักต่ำกว่าตารางเล็กน้อย

ถ้าต้องการตัวเลขไปใช้ออกแบบหรือตรวจรับของ ให้ใช้ตารางน้ำหนักจากมาตรฐานหรือจากแคตตาล็อกโรงงานผู้ผลิต มาตรฐานที่เกี่ยวข้องคือ มอก. 1227 สำหรับเหล็กรูปพรรณรีดร้อน มอก. 1228 สำหรับเหล็กรูปพรรณขึ้นรูปเย็นอย่างเหล็กตัวซี และ มอก. 107-2566 สำหรับเหล็กกล่องและท่อโครงสร้าง

สแตนเลสกับอลูมิเนียมใช้เลขอื่น

สูตรเดิมทุกอย่าง เปลี่ยนแค่ตัวคูณ

สแตนเลสหนักกว่าเหล็กนิดเดียว ส่วนอลูมิเนียมเบากว่าเหล็กเกือบสามเท่า

ทำไมชั่งจริงแล้วไม่ตรงกับที่คิด

น้ำหนักที่คิดได้เป็นน้ำหนักตามทฤษฎี ของจริงต่างได้ด้วยสองเหตุผล

เหตุผลแรก มาตรฐานยอมให้ความหนาและน้ำหนักคลาดเคลื่อนได้ในช่วงหนึ่ง ของที่ได้มาตรฐานจึงอาจหนักหรือเบากว่าทฤษฎีเล็กน้อย

เหตุผลที่สอง คือเรื่องเหล็กเต็มกับเหล็กเบา เหล็กเต็มคือเหล็กที่ขนาดและน้ำหนักได้ตาม มอก. ส่วนเหล็กเบาคือเหล็กที่ขนาดหรือน้ำหนักต่ำกว่ามาตรฐาน ราคาต่อเส้นถูกกว่า แต่เนื้อเหล็กที่ได้ก็น้อยกว่าด้วย

วิธีเช็คง่ายๆ สำหรับเหล็กเส้น คือตัดมา 1 เมตรแล้วชั่ง เทียบกับค่าตาม มอก. 24 ในตารางด้านบน เหล็กข้ออ้อย 12 มิล มาตรฐานยอมให้คลาดเคลื่อนได้บวกลบ 6 เปอร์เซ็นต์ต่อเส้น คือควรหนักราว 0.835 ถึง 0.941 กิโลต่อเมตร ถ้าเบากว่านี้ให้สงสัยไว้ก่อน

บริการของแสงชัยสตีล

แสงชัยสตีลรับตัดเลเซอร์ ตัดพับ ม้วน และเชื่อมประกอบเหล็กตามแบบ ส่งแบบพร้อมระบุวัสดุ ความหนา และจำนวนมาได้เลย