เคยสงสัยไหมว่า ทำไมเราออกแบบชิ้นงานในคอมพิวเตอร์ไว้อย่างดิบดี แต่พอตัดแผ่นคลี่ (Flat Pattern) มาพับจริง ขนาดชิ้นงานกลับยาวเกินไปหรือสั้นลงไปเพียงไม่กี่มิลลิเมตร? ความคลาดเคลื่อนเล็กๆ นี้อาจดูเหมือนไม่สำคัญ แต่นี่คือสาเหตุหลักที่ทำให้งานประกอบไม่ได้มาตรฐาน หรือชิ้นงานต้องถูกตีกลับ

หัวใจสำคัญที่แก้ปัญหานี้คือค่า "K-Factor" บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกว่ามันคืออะไร คำนวณอย่างไร และทำไมถึงต้องใส่ใจเป็นพิเศษเมื่อทำงานกับวัสดุต่างชนิดกันอย่างสแตนเลสหรืออลูมิเนียม

1. เข้าใจหลักการเบื้องต้น: เกิดอะไรขึ้นเมื่อโลหะถูกพับ?

เมื่อเราพับแผ่นโลหะ เนื้อโลหะจะเกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพพร้อมกัน 2 อย่าง:

• เนื้อโลหะด้านใน (Inside): จะถูก "บีบอัด" (Compression) ทำให้เนื้อแน่นขึ้น
• เนื้อโลหะด้านนอก (Outside): จะถูก "ดึงยืด" (Tension) ออกตามรัศมีการพับ

แต่จะมีเส้นสมมติหนึ่งเส้นที่อยู่ระหว่างชั้นที่ถูกบีบและถูกยืด ซึ่งมีความยาว "คงที่" ไม่เปลี่ยนแปลง เราเรียกเส้นนี้ว่า เส้นสะเทิน (Neutral Axis)

2. นิยามของ K-Factor

K-Factor คือค่าอัตราส่วนที่บอกตำแหน่งของ เส้นสะเทิน (Neutral Axis) เทียบกับความหนาของวัสดุ

K = δ / t

โดยที่:

• δ = ระยะห่างจากผิวพับด้านในถึงเส้นสะเทิน
• t = ความหนาของวัสดุ (Thickness)

โดยทั่วไป ค่า K-Factor จะมีค่าอยู่ระหว่าง 0 ถึง 0.5 ยิ่งวัสดุถูกดึงยืดมาก เส้นสะเทินจะยิ่งขยับเข้าไปใกล้ผิวพับด้านในมากขึ้น (ค่า K จะน้อยลง)

3. สูตรคำนวณการเผื่อพับ (Bend Allowance) ที่วิศวกรใช้จริง

BA = (π/180) × θ × (R + K×t)

เมื่อ:

• BA = ค่าเผื่อพับ
• θ = องศาที่พับ (มุมกาง)
• R = รัศมีการพับด้านใน (Inside Radius)
• K = ค่า K-Factor
• t = ความหนาของวัสดุ

4. ค่า K-Factor มาตรฐานสำหรับวัสดุต่างๆ

วัสดุแต่ละชนิดมี "ความเหนียว" และ "การยืดตัว" ที่ไม่เท่ากัน ดังนั้นค่า K-Factor จึงต้องปรับเปลี่ยนตามวัสดุ:

หมายเหตุ: ค่าเหล่านี้เป็นค่าเริ่มต้นสำหรับการคำนวณ หากต้องการความแม่นยำ 100% ต้องอาศัยการ Test Bend

5. วิธีหาค่า K-Factor ที่แม่นยำที่สุดด้วยการ Test Bend

ไม่มีเครื่องจักรตัวไหนหรือซอฟต์แวร์ใดที่บอกค่า K-Factor ได้เป๊ะ 100% โดยไม่ลองทำจริง ผู้เชี่ยวชาญที่ Sangchai Steel มักจะทำการทดสอบดังนี้:

1. ตัดตัวอย่างวัสดุที่ความยาวที่ทราบค่าแน่นอน (เช่น 100 มม.)
2. นำไปพับ 90 องศา ด้วยแม่พิมพ์ (Die) ที่จะใช้งานจริง
3. วัดความยาวชิ้นงานหลังพับ (แขนทั้งสองข้างรวมกัน)
4. นำความแตกต่างที่เกิดขึ้นมาคำนวณย้อนกลับเพื่อหาค่า K-Factor ที่แท้จริงของเครื่องจักรและวัสดุชุดนั้น

6. ทำไมต้องพับงานที่ Sangchai Steel?

การเข้าใจ K-Factor เป็นเพียงส่วนหนึ่ง แต่การมี เครื่องจักร CNC ที่สามารถป้อนค่าเหล่านี้เข้าไปควบคุมการพับได้จริงคือสิ่งสำคัญกว่า

• ความแม่นยำสูงสุด: เราใช้ซอฟต์แวร์คำนวณค่า Bend Allowance ที่สัมพันธ์กับเครื่องพับ CNC 6 เมตรของเรา ทำให้งานออกมาเป๊ะตามแบบ Drawing
• วิศวกรผู้เชี่ยวชาญ: ทีมงานของเรามีฐานข้อมูลค่า K-Factor ของวัสดุทุกเกรดที่ใช้ในประเทศไทย ทำให้ลดระยะเวลาการลองผิดลองถูก
• ลดต้นทุนให้ลูกค้า: เมื่อคำนวณแผ่นคลี่ได้แม่นยำ ก็จะลดการเสียเศษวัสดุและไม่ต้องทำชิ้นงานใหม่บ่อยๆ

จบปัญหาขนาดคลาดเคลื่อน ด้วยงานพับมาตรฐานวิศวกรรม

ที่ Sangchai Steel เราใส่ใจในทุกตัวแปร ไม่ว่าจะเป็น K-Factor, รัศมีการพับ หรือกำลังกดของเครื่องจักร เพื่อให้ชิ้นงานของคุณออกมาแม่นยำระดับ 0.01 – 0.03 มม. พร้อมนำไปประกอบต่อได้ทันทีโดยไม่ต้องแก้ไข