เหล็กแผ่นมีกี่แบบ แผ่นดำ แผ่นขาว PO และแผ่นลาย ต่างกันยังไง

เหล็กแผ่นที่ขายกันทั่วไปมีหลายแบบ ถ้ากำลังเลือกอยู่ เราช่วยเทียบให้ดู ทั้งแผ่นดำ แผ่นขาว แผ่น PO และแผ่นลาย ว่าแต่ละแบบต่างกันยังไง และเหมาะกับงานแบบไหน

สรุปสี่แบบในตารางเดียว

เหล็กแผ่นดำกับเหล็กแผ่นขาว

ชื่อบอกสีตรงตัว แผ่นดำผิวออกเทาดำ แผ่นขาวผิวเทาอ่อนออกเงิน แต่สีเป็นแค่ผลลัพธ์ สิ่งที่ต่างกันจริงๆ คือวิธีรีด ซึ่งส่งผลไปถึงความหนาที่มีขาย ความเรียบของผิว ราคา และงานที่เหมาะ

แผ่นดำคือเหล็กรีดร้อน

เหล็กแผ่นดำผลิตโดยรีดตอนเหล็กยังร้อนจัด พอเย็นลงผิวจะมีชั้นออกไซด์สีเทาดำเคลือบอยู่ ช่างเรียกว่าสเกล เกรดที่เจอบ่อยคือ SS400 สำหรับงานโครงสร้าง และ SPHC สำหรับงานขึ้นรูปทั่วไป SPHC ตามมาตรฐานมีความหนาไม่เกิน 14 มม. แผ่นหนาจึงมักเป็น SS400

แผ่นขาวคือเหล็กรีดเย็น

เหล็กแผ่นขาวเริ่มจากเหล็กรีดร้อนนี่แหละ เอามากัดกรดล้างสเกลออก แล้วรีดซ้ำที่อุณหภูมิห้องจนบางลง ผิวที่ได้เรียบเนียน ขนาดแม่นกว่า หลังรีดเย็นเนื้อเหล็กจะแข็งและเปราะขึ้น โรงงานจึงเอาไปอบอ่อนและรีดปรับผิวอีกรอบ แผ่นขาวที่ขายทั่วไปจึงพับและขึ้นรูปได้ดี เกรดที่ขายกันทั่วไปคือ SPCC ตามมาตรฐาน JIS G 3141

เทียบแผ่นดำกับแผ่นขาว

ช่วงความหนาในตารางเป็นตัวเลขที่ผู้ผลิตเหล็กแผ่นรีดร้อนรายใหญ่ในไทยเผยแพร่ไว้ ตัวเลขจริงขึ้นกับโรงงานและเกรด ร้านเหล็กมีแผ่นดำที่หนากว่านี้ขายด้วย

สรุปง่ายๆ งานบางใช้แผ่นขาว งานหนาใช้แผ่นดำ ช่วงที่ซ้อนกันคือราว 1 ถึง 3 มิล ซึ่งมีให้เลือกทั้งสองแบบ

ขนาดแผ่นที่ขายกัน

บางร้านปัดขนาด 4 x 8 ฟุตเป็น 1220 x 2440 มิล ถือเป็นขนาดเดียวกัน ขนาด 5 x 20 ฟุตมักมีในแผ่นดำ ถ้าต้องการแผ่นขาวขนาดนี้ควรถามร้านก่อน

เหล็ก PO คืออะไร

PO ย่อมาจาก Pickled and Oiled เป็นเหล็กแผ่นดำที่เอาไปกัดกรดล้างสเกลออก แล้วเคลือบน้ำมันกันสนิมไว้บางๆ ผิวจะเป็นสีเทาด้าน สะอาดกว่าแผ่นดำธรรมดา

PO อยู่ตรงกลางระหว่างสองแบบ ได้ผิวสะอาดแบบไม่มีสเกล แต่ยังเป็นเหล็กรีดร้อน เหมาะกับงานตัด พับ เชื่อม ที่ต้องการผิวสะอาดและความหนาที่แผ่นขาวไม่มี โดยทั่วไป PO มีถึงราว 6 ถึง 7 มิล ก่อนพ่นสีต้องล้างน้ำมันที่เคลือบออก

เรื่องสนิม

ทั้งแผ่นดำ แผ่นขาว และแผ่น PO เป็นเหล็กคาร์บอน ขึ้นสนิมได้ทุกแบบถ้าเจอความชื้น แผ่นขาวกับแผ่น PO ไม่มีสเกลคลุม ผิวเหล็กสัมผัสอากาศตรงๆ จึงควรเก็บในที่แห้ง อย่าให้น้ำหยดใส่ และอย่าเช็ดน้ำมันที่เคลือบมาออกจนกว่าจะถึงเวลาใช้

เอาไปตัดเลเซอร์ ผิวมีผลไหม

มี สเกลบนผิวเหล็กรีดร้อนอาจทำให้รอยตัดเลเซอร์ไม่สม่ำเสมอ วัสดุที่เหมาะกับงานตัดเลเซอร์คือแผ่นที่ผิวสะอาด ไม่มีสนิมและคราบน้ำมัน งานที่ต้องการขอบตัดสวยจึงควรเลือกแผ่นที่ผิวดี หรือใช้แผ่น PO ที่เช็ดน้ำมันออกแล้ว

เลือกแผ่นดำ แผ่นขาว หรือ PO

• งานโครงสร้าง แผ่นเพลท งานหนาเกิน 3 มิล ใช้แผ่นดำ หรือ PO ถ้าต้องการผิวสะอาด
• งานตู้ ฝาครอบ ชิ้นงานบางที่ต้องพ่นสีสวย ใช้แผ่นขาว
• งานที่ต้องการผิวสะอาดแต่หนาเกินที่แผ่นขาวมี ใช้ PO
• งานที่ไม่ซีเรียสเรื่องผิว แผ่นดำคุ้มที่สุด ถ้าจะทาสีให้ทนนาน ควรขัดหรือพ่นทรายเอาสเกลออกก่อน เพราะสีที่ทาทับสเกลจะหลุดไปพร้อมสเกล

เหล็กแผ่นลาย ตีนไก่ ตีนเป็ด

เหล็กแผ่นลายเป็นวัสดุที่เห็นกันบ่อยตามพื้นกระบะรถบรรทุก ขั้นบันไดเหล็ก ทางลาด และฝาท่อระบายน้ำ เหล็กแผ่นลายเป็นเหล็กแผ่นที่มีลายนูนขึ้นมาด้านหนึ่ง อีกด้านเรียบ ลายนูนนี้มีไว้กันลื่น และช่วยไม่ให้น้ำขังบนผิว

ลายมาจากไหน

เหล็กแผ่นลายรีดร้อนไม่ได้ปั๊มลายทีหลัง แต่รีดออกมาพร้อมกับแผ่นเลย โรงงานจะใส่ลูกรีดที่มีลวดลายไว้ที่แท่นรีดชุดสุดท้าย เหล็กที่ผ่านออกมาจึงมีลายติดมาในเนื้อ เกรดที่ใช้มักเป็น SS400

ตีนไก่กับตีนเป็ดต่างกันยังไง

ชื่อลายสองแบบนี้แต่ละร้านเรียกไม่เหมือนกัน

ลายตีนไก่ ร้านที่อธิบายไว้พูดตรงกัน คือลายขีดเดียว วางเฉียงสลับไปมา ดูคล้ายรอยตีนไก่ เป็นลายที่เจอบ่อยในเหล็กแผ่นลาย

ลายตีนเป็ด อันนี้ไม่ตรงกัน ร้านหนึ่งบอกว่าคือลายห้าขีดเรียงติดกัน อีกร้านบอกว่าคือลายโค้งมน บางร้านใช้สองคำนี้เรียกแทนกันไปเลย และคำว่าตีนเป็ดมักเห็นใช้กับแผ่นอลูมิเนียมลาย แต่ก็มีร้านที่ใช้กับเหล็กเหมือนกัน

เพราะฉะนั้นเวลาสั่ง อย่าบอกแค่ชื่อลาย ให้ส่งรูปลายที่ต้องการไปให้ร้านดู จะไม่ผิดพลาด

ความหนาของแผ่นลายวัดยังไง

ความหนาของเหล็กแผ่นลายโดยทั่วไปวัดที่เนื้อแผ่น ไม่นับความสูงของลาย แผ่นที่ระบุว่าหนา 3 มิล ถ้าเอาเวอร์เนียวัดคร่อมลายจะได้มากกว่า 3 มิล

แต่ก็มีร้านที่บอกความหนาแบบรวมลาย ถ้าเทียบราคาระหว่างร้าน ให้ถามให้ชัดว่าตัวเลขที่บอกเป็นความหนารวมลายหรือไม่รวมลาย ไม่งั้นจะเทียบของคนละอย่างกัน

ความหนาและขนาดของแผ่นลายที่มีขาย

ร้านส่วนใหญ่มีความหนาตั้งแต่ราว 2 ถึง 9 มิล ที่พบบ่อยคือ 2.3 มิล 3 มิล 3.2 มิล 4.5 มิล และ 6 มิล ขนาดแผ่นที่พบมากที่สุดคือ 4 x 8 ฟุต ส่วน 5 x 10 ฟุตมีในบางความหนา ควรสอบถามร้านก่อน

น้ำหนักของแผ่นลาย

เหล็กแผ่นลายหนักกว่าแผ่นเรียบที่ความหนาเท่ากัน เพราะมีเนื้อเหล็กส่วนที่เป็นลายเพิ่มมา ตัวเลขจากแคตตาล็อกผู้ผลิตในญี่ปุ่นบอกว่าลายเพิ่มน้ำหนักราว 1.4 ถึง 1.7 กิโลต่อตารางเมตร แผ่นลายที่ผลิตในไทยอาจต่างจากนี้ เพราะรูปร่างและความสูงของลายแต่ละโรงงานไม่เท่ากัน

ตารางน้ำหนักต่อแผ่นที่ร้านในไทยประกาศไว้ไม่ตรงกัน บางร้านคิดแบบแผ่นเรียบ บางร้านบวกน้ำหนักลายเข้าไป ถ้าน้ำหนักมีผลกับงาน เช่นคิดพิกัดบรรทุก ให้ใช้วิธีชั่งจริง

แผ่นลายเหล็ก อลูมิเนียม หรือสแตนเลส

แผ่นลายมีทั้งสามวัสดุ เลือกตามงาน

เหล็กแผ่นลายขึ้นสนิมไหม

ขึ้น เพราะเนื้อเป็นเหล็กคาร์บอน งานกลางแจ้งหรืองานที่โดนน้ำควรทาสีกันสนิม หรือส่งชุบกัลวาไนซ์หลังตัดและเชื่อมเสร็จ

เวลาเอาแผ่นลายไปตัดหรือพับ ควรบอกช่างไว้สองอย่าง คือต้องการให้ลายอยู่ด้านไหนของชิ้นงาน และทิศของลายวิ่งไปทางไหน ลายตีนไก่ออกแบบมาให้กันลื่นได้ทุกทิศ ทิศของลายจึงเป็นเรื่องความสวยงาม โดยเฉพาะงานบันไดที่มีหลายขั้น ถ้าลายแต่ละขั้นหันไม่เหมือนกันจะเห็นชัดมาก

สั่งตัดและพับเหล็กแผ่นกับเรา

แสงชัยสตีลรับตัดเลเซอร์เหล็กหนาถึง 25 มม. บนแท่นตัด 8 x 20 ฟุต และรับตัดพับเหล็กหนาถึง 20 มม. ยาว 6 เมตร เวลาส่งแบบบอกมาด้วยว่าใช้เหล็กแผ่นแบบไหน จะได้เสนอราคาตรงกับวัสดุที่ใช้จริง